Artykuły

„Wszystko jest poezja”

AUTOR: Ilona Słojewska FOT.: Wydawnictwo: ISKRY
09.02.2016


Buty ikara biografia edwarda stachury

Zawieszony pomiędzy niebem a ziemią. Do swoich wędrówek potrzebował solidnych butów. Marzenia jak na skrzydłach wznosiły go wysoko ku niebu. Indywidualista, samotnik. Odszedł, jak twierdzą niektórzy, za wcześnie.

Dla Mariana Buchowskiego, mającego doświadczenie w obszarze literatury faktu i reportażu, biografia Edwarda Stachury „Buty Ikara” niczym ogniskowa skupia w sobie doskonały warsztat dziennikarski i literacki.

Ponad sześćset stron tekstu, którego ambicją jest jak najwierniejsze, najdokładniejsze przedstawienie życia i twórczości Steda, czyta się jak najlepszą powieść. Autor wykorzystuje wiele dziennikarskich narzędzi, dzięki którym biografia nie jest ani monotonna, ani nużąca. Wspomnienia osób najbliższych, przyjaciół, znajomych, recenzje jego twórczości, zapisy w prowadzonym „Dzienniku”, fragmenty listów, cytaty z twórczości pisarza, podania kierowane do różnego rodzaju instytucji kulturalnych i samorządowych, fotografie - niczym elementy składowe budują wielowymiarowy portret Edwarda Stachury. O rzetelności i ogromie pracy świadczą bardzo bogate przypisy.

Stachura w swoich „Dziennikach” podzielił ludzkość na dwa rodzaje. Na tych, „którzy są wytworem świata, w którym żyją i tych, którzy są wytworem samych siebie, choć świata nie zmienili, nie dali się światu zmienić. Oni chodzą po świecie, a nie świat po nich”. Chodzą w „butach zdartych, cieniuteńkich zelówkach”. Wydaje się, że w tym stwierdzeniu odzwierciedla się filozofia życiowa i sens bytowania samego Steda. W butach ze zdartymi podeszwami bardziej czuje się ziemię, po której się chodzi. Ale Marian Buchowski tworzy oryginalną przenośnię, łącząc buty z postacią Ikara. Kontrastując zarazem w ten sposób dwa znane symbole. Ikar jako silny znak ludzkiej ambicji, realizowania własnych celów, buntujący się przeciwko ustalonemu ładowi świata, kojarzy się z modelem życia Edwarda Stachury. Buty zaś, to znak ziemskiej wędrówki, podróży, która dominowała w jego osobowości. Z tytułem harmonizuje zdjęcie na obwolucie książki idealnie odzwierciedlające metafizykę, jaka kryje się między wersami. Stachura zawieszony nad ziemią na linie, huśtający się w powietrzu, przepełniony jest radością sytuacji, w której się znalazł. Wielkim wyczuciem wykazał się autor oprawy graficznej, Andrzej Barecki, bowiem z kolei na okładce umieścił czarno-białą fotografię obrazującą przestrzeń pomiędzy niebem a ziemią, połączoną wysokimi drzewami.

W tej biografii podobać może się i to, że jej autor chwilami podpowiada czytelnikowi interpretację faktów i sytuacji, jakie przedstawia. Czasami weryfikuje dotychczasowe sądy, opinie, narosłe wokół jego postaci niedomówienia czy domysły. Prostuje fakty, zagląda w każdy wymiar przeszłości artysty. Interpretuje niektóre zdarzenia z punktu posiadanej wiedzy na ich temat. Ze stosownym dystansem przedstawia związek pomiędzy Edwardem Stachurą a Zytą Oryszyn, jego żoną. Określenie „Gałązka jabłoni” przenosi ją do sfery poetyckiej życia artysty. Przedstawione fakty podpowiadają, jakie miejsce zajmowała w jego życiu.

Edward Stachura pozostawił po sobie słowa ułożone w wiersze, w prozę. Jedyne, wyjątkowe, bo każde z nich zawiera cząstkę jego duszy. Wolnej jak ptak.

Buty Ikara – Marian Buchowski; Wydawnictwo: ISKRY; Okładka: twarda z obwolutą; Format: 242 x 170; Liczba stron: 662; IBSN 978-83-244-0384-4